Beatrisa

Оноре де Бальзакнинг «Беатриса» романи оддий муҳаббат ҳикояси эмас, балки Дантенинг «Илоҳий комедия»сига пародия тарзида ёзилган бўлиб, муаллиф ўз замонасининг жамиятини ўткир истеҳзо билан очиб беради. Бальзак Данте асарларидаги улуғ Беатриса тимсолини бутунлай тескарисига буради: энди Беатриса илоҳий илҳом манбаи бўлмай, аристократик доиралар ичидаги кулги ва масхара нишонига айлантирилади. Бальзак Беатриса орқали жамиятнинг иккиюзламачилигини, самимиятдан йироқ, манфаат ва шон-шуҳратга муккасидан кетган аристократик муҳит қиёфасини фош этади. Беатриса - фожиали шахс эмас, аксинча, ижтимоий ўйинларнинг бир парчаси. Асарда пародия, истеҳзо ва жамият танқиди бирлашиб, француз реализмининг ёрқин аксига айланади. Шу тариқа роман ўзбек ўқувчисини ўйлашга чорлайди: инсоний туйғулар ва ижтимоий муносабатлар нечоғлик самимий ё алдамчи? Бу савол Бальзак асарининг бугунги кун учун ҳам долзарблигини таъминлайди.