Hayot-mamot pallasi

"Hayot-mamot pallasi" (Zeit zu leben und Zeit zu sterben, 1954) romani Ikkinchi jahon urushi manzaralarini va inson taqdirini o‘ta kuchli dramatik tarzda ochib bergan romanlaridan biridir. Asar qahramoni - Ernst Greber, frontdagi olmon askari. U urushning shiddatli yillarida, bir muddatga frontdan ta’tilga yuboriladi va tug‘ilgan shahriga qaytib keladi. Ammo u tinch va go‘zal shaharni emas, balki bombardimonlardan vayrona bo‘lgan, odamlar qiyin ahvolda yashayatgan manzaralarni ko‘rib chuqur iztirobga tushadi. Ernst o‘z uyini topa olmaydi, ota-onasining ahvolidan bexabar qoladi. U shu yerda Elizabet nomli qiz bilan tanishadi va qisqa fursatda samimiy munosabat o‘rnatadi, hatto turmush qurishga ulguradi. Ammo bu baxtli damlar uzoqqa cho‘zilmaydi. U yana frontga qaytishga majbur bo‘ladi. Frontda esa uning taqdiri fojia bilan yakun topadi.